Sınıf Öğretmeninde Bulunması Gereken Mesleki  Özellikler, Nitelikler ve Yeterlilikler

Sınıf Öğretmeninde Bulunması Gereken Mesleki Özellikler, Nitelikler ve Yeterlilikler

Lisans
Dil
Dosya Boyutu
Üretici
İşletim Sistemi
Eklenme Tarihi5 sene önce
Hemen indir ()
545 kez indirildi

Puanlama

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

sosyal-340x268

Sınıf Öğretmeninde Bulunması Gereken Mesleki  Özellikler, Nitelikler ve Yeterlilikler

 

Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişin gereği olan ileri teknoloji kullanımı, gelişmiş toplumlarda günlük yaşamın her alanında başat konuma gelmekte, gelişmekte olan toplumlarda da kaçınılmaz olmaktadır. Bu nedenle, tüm ülkelerin çağdaşlaşma yönünde gelişim ve değişimlerini sürdürebilmelerini için özellikle genç nüfus başta olmak üzere tüm bireylere, bilgi toplumunun göstergeleri olan bilgiye ulaşabilme, bilgi ve teknolojiyi kullanabilme ve üretebilme, araştırma yapabilme, sorun çözebilme, doğru karar verebilme, eleştirel ve yaratıcı düşünebilme gibi niteliklerin kazandırılması gerekmektedir. Bu gerekliliğin yerine getirilmesi sorumluluğu eğitime, dolayısıyla eğitim kurumlarına düşmektedir. Eğitim kurumlarını bu görevlerini yerine getirebilmeleri ise eğitim programları ile öğrencilerin nitelikleri ve bu programları öğrencilere uygulama sorumluluğu üstlenen öğretmenlerin niteliklerine bağlıdır[1].

 

Günümüzde kurumların başarıları, sundukları hizmet ya da ürettikleri ürünün niteliği ve çeşitliliği ile ölçülmektedir. Nitelikli ürün ya da hizmetin yolu ise üretim sürecinin her noktasına kaliteyi taşımakla mümkün olabilir. Kaliteli eğitimi verecek olanlar ise yine kendilerine yatırım yapmış, nitelikli öğretmenleridir. Amacımız performans ölçümlerine dayalı bir eğitim sistemi gerçekleştirmek olmalıdır. Bu bağlamda nitelikli bir eğitim için; etkin bir yönetime, görevin gerektirdiği yeterliliklere sahip öğretmenlere, planlanmış süreçlere ve ihtiyaçlarla tutarlı öğretim programlarına, isabetli olarak belirlenmiş politika, strateji ve kaynakların verimli kullanımına gereksinim vardır. Değişime uyum sağlayabilen, insana ve kaliteye önem veren, problem çözebilen, iletişim kurabilen, sorumluluk ve risk alabilen, planlayıcı, çağdaş yönetim anlayışına sahip, ekip çalışmasını benimsemiş, yaratıcı ve yeniliklere açık, vizyon sahibi öğretmenler ve eğitim yöneticileri ile hedeflerimizi gerçekleştirmek mümkün olacaktır[2].

 

Eğitim süreci içerisinde, okulun olanaklarının, okul ortamı ve etkenlerinin, aile dışı ve okul çevresinin etkisi mutlaka önemlidir ama en önemli etken ‘öğretmendir’. Öğretmenin özellikleri, öğrencilerini amaçlar yönünde yetiştirmek için gösterdiği çaba, ders dışı çalışmaları, ders sürecindeki etkinlikleri, öğretmenin eğitim süreci içindeki etkinlik düzeyini ortaya koyar. Eğitim düzeyinin yükseltilebilmesi için; öğretmenlerimizin, alanında yeterli bilgi, beceri ve davranışlarla donatılmış olması yanında, öğretmenlik mesleğini sevmesi, severek seçmesi, bu mesleğin öneminin bilincinde olması, bu ağır sorumluluğu almaya ve gereken özveriyi göstermeye hazır olması gerekir[3].Bununla birlikte;

  • Öğretmen, konuşmasıyla, davranışlarıyla, giyinmesiyle örnek bir model olduğunu, öğrencilerin öğretmeni gibi olmaya özendiklerini bir an bile unutmamalıdır.
  • Öğrencilerinin hazır bulunuşluk düzeylerini tespit etmelidir. Okutacağı ders veya sınıfla ilgili programları titizlikle incelemeli, bu konuda yayımlanmış eserlerden yararlanmalıdır
  • Sosyal kol ve eğitici çalışmalarla ilgili; öncelikle mevzuatı çok iyi incelemeli, eğitim süreci içerisindeki önemi çok iyi kavramalı, bu çalışmalar mutlaka belirli bir planlama dâhilinde uygulamaya dönük yapılmalı; uygulamayla ilgili fiziksel ortam oluşturulmalı, ilgili mevzuattaki amaçlara ulaşma düzeyi okuldaki yaşantıya yansımalı yani istenilen davranış değişiklikleri öncelikle okuldaki yaşantılarında görülmelidir.
  • Öğrencilerin aktif bir şekilde derse katılımları sağlanmalı, eğitimin her safhasında öğrenciye yapma ve yaşama fırsatı verilmelidir.
  • Gezi, gözlem, inceleme ve deneylere konuların özelliklerine göre azami ölçüde yer verilmeli, daha çok duyu organına hitap eden metot ve teknikler uygulanmalı dersin ve konunun özelliğine göre çevre imkânlarını da değerlendirerek uygun işitsel ve görsel ders araçlarından yararlanılmalıdır.

 

Ayrıca öğretmenlik mesleğinin yapısında yer alan, kendine özgü mesleki özellikler şu şekilde sıralanabilir[4]:

  • Öğretmenlik Mesleği Empatik iletişime Dayalıdır: Öğretmen öğrencinin yerine kendisini koyabilmeli, onun bakış açısıyla durumu değerlendirebilmeli ve bunu öğrenciye hissettirmelidir.

 

  • Öğretmenlik Mesleği Yaratıcı Olmayı Gerektirir: Yaratıcı öğretmen, sürekli kafasında tasarımlar yapar, sürekli düşünür ve daha önce olmayan, hiç denenmemiş yeni tasarımlar, materyaller ve öğrenme durumları oluşturarak, adeta bir mimar, bir heykeltıraş gibi farklı yetenek ve kapasitelerdeki öğrencilerini istenen davranışlarla donatır. Kendisi yaratıcı olmayan bir öğretmenin öğrencilerinde bu becerileri geliştirmesi beklenemez.

 

  • Öğretmenlik Mesleği, Sevgi Mesleğidir. Öğretmenlik mesleğinin özü insanı sevmeye dayanmaktadır. Sevgiyi temele almayan ya da öğrenciyi sevmeyen bir öğretmen istendik yönde davranış değişikliklerini gerçekleştiremez. Öğretmenlik mesleğinin, sevgi, şefkat, gönül ve ideal mesleği olduğu, çocukları ve öğretmeyi sevmeyen bir kimsenin öğretmen olmaması gerektiği söylenebilir.

 

  • Öğretmenlik, eğitsel amaçlı gözlem becerisi ister: Bilgi ve teknolojiye ayak uyduramayan bir öğretmen, öğrencinin gerisinde kalır ve davranış değiştirmek bir yana komik duruma düşebilir. Bu yüzden öğretmenlerin esnek olması, dar düşünce kalıplarını bırakması, sürekli araştıran, inceleyen, kendisini geliştiren, yeniliğe açık meslek elemanları olması gerekir.

 

  • Öğretmenlerin Çalışma Koşulları: Öğretmenlik mesleğinin başarılı ve verimli bir
    meslek olabilmesi için eğitim programlarının esneklik sağlayacak şekilde
    hazırlanması, öğretmene gerekli maddi manevi ortamın sağlanması ve öğretmenin de yaratıcı fikirler geliştirebilecek ve bu fikirleri uygulamaya dönüştürebilecek nitelikte yetiştirilmesi gerekmektedir.

 

  • Hizmet Koşulları: Öğretmenlik mesleğinin hizmet koşullarıyla ilgili olumlu
    sayılabilecek bazı özellikler şu şekilde sıralanabilir: öğretmenler sınıf, laboratuar,
    atölye gibi ortamlarda tek başlarına görev yaptıkları için, çok fazla karışanları yoktur. Boş gün ve tatilleri fazladır. Okuma, araştırma, inceleme yapma, ülke sorunlarına çözüm arama, çocukları sevme ve çocuklar tarafından sevilme, öğrencilerini gelecekte başarılı bir insan olarak görme gibi manevi doyum noktaları vardır. İnsanlarla ve çevreyle etkileşimli bir meslektir. Dil bilenler için yurtdışında görev yapma imkânları bulunmaktadır. Hemen hemen Türkiye’nin her yerinde gittiklerinde kalabilecekleri öğretmen evleri ve tatiller için birçok bölgede kamp yerleri vardır. Olumsuzluk olarak nitelendirilebilecek bazı temel özellikleri ise şu şekilde sıralanabilir; görevi yalnızca okulla sınırlı değildir, maaşları düşüktür, çoğu zaman ayakta ders verdikleri ve sürekli anlatımda bulundukları için yorucudur.

 

Erden’e göre etkili bir öğretmende bulunması gereken kişisel nitelikler şunlardır[5];

  • Hoşgörülü ve sabırlı olma
  • Açık fikirli, esnek ve uyarlayıcı olma
  • Sevecen, anlayışlı ve esprili olma
  • Yüksek başarı beklentisi
  • Cesaretlendirici ve destekleyici olma

 

Etkili bir öğretmende bulunması gereken mesleki nitelikler şu şekilde sıralanmaktadır [6]:

 

Genel Kültür: Günümüz koşullarında öğrenciler televizyon, gazete, dergi, internet, arkadaş grupları vb. kaynaklardan çok çeşitli bilgiler edinmektedir. Ders esnasında konuşmalarında, her türlü terim ve kavramı kullanabilmektedirler. Öğretmenin onların kullandığı terim ve kavramları bilmesi, sordukları soruları ya da ifadeleri anlayabilmesi ve gerektiğinde açıklamalar getirebilmesi önem taşır. Ayrıca genel kültürü yüksek olan öğretmenlere, öğrencilerin hayranlık duyduğu, derslerine daha fazla motive olduğu da bilinmektedir.

 

            Konu Alanı Bilgisi: Öğretmenin mesleğinde başarılı olabilmesi için öncelikle kendi uzmanlık alanını iyi bilmesi gerekmektedir. Öğretmenin alanına hâkim olması, kendisine güven duymasında, öğrenci karşısında güç kazanmasında ve öğrencinin alana ilişkin doğru bilgileri öğrenmesinde temel teşkil eder.

 

            Mesleki beceri ve yeterlilikler:

  • Öğretim sürecini planlama
  • Çeşitlilik getirebilme
  • Öğretim süresini etkili kullanabilme
  • Katılımcı öğretim ortamını düzenleme
  • Öğrencilerdeki gelişimi izleme

 

Bilgi toplumunun yükselen değerleri ışığında öğretmenlerin sahip olması gereken özellikler ise şu şekilde sıralanmaktadır[7]:

 

  • Her iş görende bulunması gereken temel çalışma dürtüsü işi sevmektir.
    Öğretmenin her şeyden önce işini sevmesi gereklidir.

 

  • Günümüz öğretmeni, alanı ne olursa olsun bilgisayar destekli interaktif öğrenme imkânları oluşturabilmelidir. Bilgisayardaki animasyon programları yoluyla geçmişteki bir savaş canlandırılabileceği gibi fizik dersindeki eğik atış deneyi de görsel biçimde aktarılabilir.

 

  • Öğretmenin kendisinden başlama alışkanlığını edinmesi çok önemlidir. Her olayın, etkinliğin,  yanlışlığın  veya  gelişmenin  önündeki  engellerin  sorumlusu  olarak başkalarından değil hangi görevde ve konumda olursa olsun bireylerin kendilerinden başlamaları gereklidir.

 

  • Öğretmen eskiyen, geçerliliğini yitiren bilgi ve becerilerinin bekçisi değil, sürekli öğrenmeyi temel fizyolojik ihtiyaçları arasına koyan bir birey olmalıdır. Öğretmenin mutlaka bilgi insanı olması gereklidir.

 

  • Bilgi toplumunun öğretmeni, aktif öğrenmenin gerektirdiği bütün araç-gereçlerden yararlanır ve küresel öğrenme amaçlarına sahiptir. Oluşturduğu öğrenme ortamında uluslar arası bilgi ağlarından ve ilgili teknolojilerden yararlanır.

 

  • Bilgi toplumunun öğretmeninin hedefi, uluslar arası eğitim standartlarını yakalamak ve dünya vatandaşlarını yetiştirmektir.

 

  • Bilgi toplumunda mesleğinde başarılı olmak isteyen her profesyonel gibi öğretmenin de kendisini sürekli ve sistemli olarak değerlendirmesi gereklidir. Bu değerlendirme konuları şunlardır:
    • Mesleki bilgi düzeyi
    • Planlama ve organizasyon becerisi
    • Uygulama ve denetleme becerisi
    • İşbirliği ve koordinasyon becerisi
    • Karar verme yeteneği
    • İletişim kurma ve motivasyon yeteneği
    • Öğrenme ve kişisel gelişim düzeyi
    • Öğrencilerin hem kendileri hem de diğer öğrenciler ile diyalog içinde olmalarını destekler, teşvik eder.
    • Öğrencilerin  düşüncelerini  sorgulayarak,  açık   uçlu  sorularla  araştırma yapmalarına ve birbirlerine sorular sormalarına teşvik eder.
    • Soruyu sordukta sonra belli bir bekleme zamanı verir.
    • Öğrencilerini süreç içinde ve çoklu değerlendirme yöntemlerini kullanarak değerlendirir.


[1] Sağlam, M., Kürüm, “Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde Öğretmen Eğitiminde Yapısal Düzenlemeler ve Öğretmen Adaylarının Seçimi”, Milli Eğitim Dergisi, S.167, Yaz 2005, http://yayim.meb.gov.tr/dergiler/167/orta3-adiguzel.htm , 15.03.2009

[2]Bircan, İ. “Öğretmenlik Mesleğinin Geleceği ve İstihdam Sorunu. Çağdaş Eğitim Yaklaşımları Doğrultusunda Türkiye Nasıl Bir Öğretmen İstiyor?” Eğitim Fakültelerinde Yeniden Yapılandırmanın Sonuçları Ve Öğretmen Yetiştirme Sempozyumu Bildiri Özetleri Kitabı. 22-24 Eylül 2005. Ankara Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 2005, s.105-108

[3]Küçükler, E., “Eğitim Sürecinde Öğretmenin Önemi”, Eğitim Dergisi, S. 226.1996, s.34-35.

[4] Sağlam ve Kürüm, a.g.k.,s.1

[5] Erden, a.g.k., s.43-44

[6] Erden, a.g.k., s.45-46

[7] Fındıkçı, İ., Bilgi Toplumunun Gerektirdiği Öğretmen Profili, İstanbul, 2004, s.81-87.

545 kez indirildi
Etiketler: